Mưa đá thường xuất hiện do các hình thế thời tiết gây nhiễu động mạnh trong khí quyển gây ra. Một số hình thế chính có thể gây ra hiện tượng này như:
Khi không khí lạnh từ Trung Quốc tràn xuống và gặp không khí nóng ẩm đang chi phối các tỉnh miền Bắc, nó tạo ra sự đối lưu mạnh, dẫn đến mưa dông, lốc sét và mưa đá.
Khi có hội tụ gió trên cao (như ở mực 5000m), không khí bị đẩy lên cao đột ngột, gây hình thành mây dông phát triển mạnh. Nếu nhiệt độ ở tầng cao đủ lạnh, các hạt nước bị đóng băng, rơi xuống tạo thành mưa đá.
Ông Nguyễn Hữu Thành, Phó trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo KTTVQGTheo Ông Nguyễn Hữu Thành, Phó trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo KTTVQG cho biết: "Theo thống kê của chúng tôi, các hình thế thời tiết vẫn xuất hiện và hoạt động tương ứng theo thời gian trong năm. Ngoài các hình thế thời tiết xuất hiện tại một khu vực nhất định, còn kết hợp với điều kiện thời tiết của từng địa phương mới có thể xuất hiện mưa đá".
Mưa đá ở Bắc Bộ và Trung Bộ thường xuất hiện trong các tháng chuyển tiếp giữa mùa hè sang mùa đông (khoảng từ tháng 9 đến tháng 11) và từ cuối mùa đông sang mùa hè (từ cuối tháng 2 đến tháng 5). Khi có sự tranh chấp giữa không khí lạnh và không khí nóng, gây xáo trộn mạnh không khí tạo nên những vùng đối lưu rất mạnh gây ra mưa rào và dông mạnh, kèm theo mưa đá.
Hiện tượng thời tiết dông lốc, sét và mưa đá trong năm nay cũng như những năm tới có xu hướng xuất hiện nhiều hơn so với trung bình hàng năm. Để phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại do mưa đá, người dân nên theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Mưa đá là hiện tượng thời tiết nguy hiểm, có thể gây thiệt hại về tài sản và gây bất an toàn với con người.
* Những dấu hiệu có thể nhận biết mưa đá như sau:
Khi có sự thay đổi bất thường của thời tiết: Trời đang nắng nhưng đột ngột chuyển mây đen, gió mạnh, xuất hiện các cơn dông mạnh.
Nhiệt độ giảm nhanh: Trước khi mưa đá xảy ra, không khí thường lạnh đi.* Một số cách phòng tránh mưa đá:
Khi ở ngoài trời:
Tìm nơi trú ẩn an toàn. Nếu đang lái xe, giảm tốc độ, tấp vào lề đường, tránh xa cây cối và biển hiệu có thể bị đổ.
Đội mũ bảo hiểm, che đầu bằng các vật dụng cứng nếu không tìm được nơi trú ẩn ngay lập tức.
Khi ở trong nhà:
Đóng chặt cửa sổ, cửa chính để tránh gió lùa làm vỡ kính. Tránh đứng gần cửa kính vì đá rơi có thể làm vỡ kính làm sát thương xung quanh.
Kiểm tra mái nhà, gia cố nếu cần thiết để giảm thiểu thiệt hại.
Che chắn cây trồng bằng lưới hoặc bạt dày để giảm tác động của mưa đá.
Đưa vật nuôi vào nơi trú ẩn an toàn để tránh bị thương.